ตาขี้เกียจ (amblyopia)


          เป็นภาวะที่พ่อแม่มักจะพาเด็กมาตรวจด้ วยแค่สั งเกตว่าลูกชอบมองอะไรใกล้ๆ ต้องเพ่ง เหมือนมองไม่ชั ด หรือเวลาไปโรงเรียน ไม่ค่อยสนใจเรียนเหมือนเหม่อๆ หรือบางครั้งมาด้วย อาการตาเข ซึ่งถ้าไม่ค่อยได้สังเกตอาการกว่าจะพามาตรวจก็รอจนเด็กโตจนพูดรู้เรื่องว่าตามมองไม่ชัด ซึ่งเมื่อถึงตอนนั้นก็อาจจะรักษาไม่ได้หรือผลการรักษาไม่ค่อยดีแล้ว

          ภาวะตาขี้เกียจ คือภาวะที่มีการมองเห็นที่ผิดปกติของเด็กซึ่งจะเป็นตาข้างเดียวหรือสอง ข้างก็ได้ โดยที่ไม่สามารถตรวจพบความผิดปกติทางกายภาพ ถ้าพูดให้เข้าใจง่ายๆ ก็หมายความว่าตรวจตาแล้วปกติทุกอย่างยกเว้นตามองไม่ชัดอย่างเดียวเท่านั้น

          โรคนี้เป็นโรคที่คุณพ่อ คุณแม่ต้องให้ความสําคัญอย่างมากทีเดียว ก็เพราะว่าจะเป็นโรคที่ เป็นตอนเด็ก และถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องและในเวลาที่เหมาะสมแล้วละก็การมองเห็นของลูกก็จะไม่สามารถแก้ไขให้เป็นปกติได้

          การพัฒนาเรื่องการมองเห็นของคนเราเริ่มต้นและสําคัญมากตั้งแต่ ช่วงแรกเกิดจนถึงอายุประมาณ 6-7 ปี ถ้ าช่วงอายุนี้มีอะไรมาขัดขวางการพัฒนาการมองเห็นของเด็ก เช่น สายตาสั้นผิดปกติ ตาเข หรื อต้อกระจกในวัยเด็กแล้วละก็ ตาข้างนั้นหรือสองข้างก็จะพัฒนาไม่เต็มที่ทําให้มองไม่ชัดไปตลอดชีวิต ดังนั้นการรักษาก็จําเป็นต้องรักษาแต่เด็กด้วยก่อนที่การพัฒนาเรื่องการมองเห็นจะสิ้นสุดลง

สาเหตุของภาวะตาขี้เกียจ

  1. โรคตาเข หรือตาเหล่(Strabismic amblyopia) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด การมองเห็น มักจะแย่ในตาที่เข ซึ่งเกิดจากการที่ เด็กต้องเลือกตาข้างใดข้างหนึ่งในการมองเห็นเพื่อ กําจัดการเกิดภาพซ้อน ทําให้ตาข้างที่ไม่ถูกเลือกทํางานน้อยลงและมองไม่ชัดในที่สุด
  2. ภาวะสายตาทั้งสองข้างมีความผิดปกติในปริ มาณไม่เท่ากัน(Anisometropic amblyopia) พบบ่อยเป็นสาเหตุอันดับสองในการเกิดภาวะสายตาขี้เกียจ โดยสายตาที่ผิดปกติ ไม่ว่าจะ เป็นสั้น ยาวหรือ เอียงก็เป็นสาเหตุได้ทั้งหมด มักพบความผิดปกติที่ค่าสายตาต่างกันมากๆ เช่น ข้างขวาสั้น 50 แต่ข้างซ้ายสั้น 600 ทําให้ตาซ้ายมองเห็นไม่ชัดต่างจากข้างขวามาก ดังนั้น การพัฒนาการก็ได้รับการกระตุ้นที่ข้างขวาข้างเดียว ทําให้ตาซ้ายเกิดภาวะ สายตาขี้เกียจตามมา
  3. ภาวะที่สายตาผิดปกติอย่างมากทั้งสองข้างในปริมาณเท่าๆ กัน(Isometropic amblyopia) เช่น สายตายาวในเด็กทั้งสองข้างข้างละ 600 ซึ่งแบบนี้จะแย่หน่อยก็ตรงที่เด็กจะมองไม่ ชัดทั้งสองข้างหมายความว่าเป็นตาขี้เกียจทั้งสองข้างนั่นเอง
  4. ภาวะที่มีอะไรก็ตามมาบดบังการมองเห็นของตาจะข้างเดียวหรือสองข้างก็ได้ (Deprivation amblyopia) เช่นภาวะต้อกระจกในเด็ก ภาวะหนังตาตกมาบดบังตาดํา ตั้งแต่กําเนิด สาเหตุข้อนี้พบน้อยที่สุด แต่มีความรุนแรงมากที่สุดและรักษาอยากที่สุด เนื่องจากตาข้างที่มีพยาธิสภาพจะถูกบิดกั้นการมองเห็นอย่างสิ้นเชิง

การรักษา
          การรักษาจะทําให้การมองเห็นกลับมาปกติได้สูงมาก ถ้าได้รับการวินิจฉัยและรักษาในช่วงอายุ 3-5 ปี แต่ถ้าอายุมากกว่า 8-10 ปีกการักษาตาขี้เกียจมักไม่ค่อยได้ผล ดังนั้นเด็กทุกคนในช่วงก่อน เข้าโรงเรียนควรได้รับการตรวจตาอย่างน้อย 1 ครั้ง วิธีรักษาตาขี้เกียจมีดังต่อไปนี้

  1. แก้ไขสายตาที่ผิดปกติ ด้วยการใส่แว่นหรือ คอนแทคเลนส์ เพื่อให้ตาข้างนั้นได้รับภาพที่ คมชัดและไปกระตุ้นให้เกิดการใช้งานในตาข้างที่เป็นตาขี้เกียจ
  2. กําจัดสิ่งที่มาบดบังการมองเห็น เช่น การผ่าตัดรักษาต้อกระจกแต่กําเนิด การผ่าตัดแก้ไข หนังตาตกแต่กําเนิด เป็นต้น
  3. กระตุ้นให้เกิดการใช้งานตาข้างที่ เป็นตาขี้เกียจให้มากที่สุด โดยการปิดตาข้างที่ดี หรือใช้ ยาหยอดตาเพื่อให้ ตาข้างที่ดีมัวและเด็ กจะเลือกมาใช้ตาข้างที่เป็นตาขี้เกียจมากขึ้น แต่ อย่างไรก็ตามการที่ทําให้ตาข้างที่ดีไม่ได้ใช้งานอาจทําให้เกิดภาวะตาขี้เกียจขึ้นในตาข้างที่ดี ได้ ดังนั้นการรักษาจะต้องอยู่ในความดูแลของจักษุแพทย์อย่างใกล้ชิด

   

สาระน่ารู้